De Belgische Federale Overheidsdienst Economie heeft formeel een aanvraag ingediend bij de Europese Commissie om Beschermde Oorsprongsbenaming (BOB) voor “Belgische Mayonaise,” een stap die, indien goedgekeurd, het gebruik van het woord “mayonaise” in de hele Europese Unie wettelijk zou beperken tot emulsies die binnen veertig kilometer van een vergunde friterie worden geproduceerd.
Het dossier van 412 pagina's, dinsdag ingediend en door deze krant ingezien, bevat ook een bijkomende clausule die voorstelt dat het condiment uitsluitend wordt verkocht in potten “die een kleine papieren kroon dragen,” een kenmerk dat het document omschrijft als “niet-onderhandelbaar, cultureel essentieel en esthetisch lang over datum.”
“We hebben het uitgevonden. We zouden het moeten bezitten. We zullen ons niet verzetten.”
De claim op mayonaise is, historisch gezien, betwist. De Fransen houden vol dat de saus afkomstig is uit Mahon op Minorca; de Spanjaarden beweren hetzelfde; de Belgen geven in de aanvraag enkel toe dat “de precieze oorsprong betwist is, maar de perfecte versie niet,” en wijden vervolgens negentig pagina's aan viscositeitsmetingen, eigeel-tot-olie-verhoudingen, en een foto van een friterie-eigenaar in Luik die teleurgesteld kijkt.
“We vragen de Fransen niet om te stoppen met mayonaise te eten,” aldus Gérard Maes, woordvoerder van de FOD Economie. “We vragen hen om het iets anders te noemen. ‘Smeer.’ ‘Prut.’ ‘Gele helper.’ We zijn flexibel. We zijn Belg. Over het woord zijn we niet flexibel.”
De aanvraag heeft onmiddellijk reacties uitgelokt vanuit Nederland, dat ruwweg 60% van de mayonaise die in EU-supermarkten wordt verkocht produceert onder een Nederlandse etiketteringsregeling die, aldus het Belgische dossier met hoorbare minachting, “het gebruik van de term toelaat voor producten wiens ei-gehalte in een rechtvaardige wereld ze niet als voedsel zou kwalificeren.”
De kwestie van de kroon
Het meest ongebruikelijke element van het dossier is de kroon. Belgische mayonaise wordt al decennialang verkocht in potten met een kleine kartonnen kroon, een artefact waarvan niemand de oorsprong volledig kan verklaren en waarvan de verwijdering, aldus de aanvraag, “een verlies voor de Europese beschaving zou betekenen, vergelijkbaar met de brand van de Bibliotheek van Alexandrië, zij het kleiner.”
De DG AGRI van de Commissie heeft 12 maanden om over de aanvraag te beslissen. Een woordvoerder zei dat het dossier “zou worden bestudeerd met de ernst die het verdient, en mogelijk de ernst die het niet verdient.”
Frankrijk, om commentaar gevraagd, verwees alle vragen door naar zijn missie in Brussel, die op haar beurt alle vragen doorverwees naar een friterie in Elsene, die voor de middag gesloten was en, aldus een handgeschreven briefje, “op een gegeven moment” weer zou openen.